Á ég að baka tertuna fyrir ykkur?

- nokkrar hugleiðingar um brúðkaupstertubakstur

„Þú getur aldrei fullyrt að þú þekkir nokkra konu til hlítar fyrr en þú hefur bakað brúðkaupstertuna hennar,“ er setning sem ég sá einhvern tíma í umræðum á netinu um brúðkaupstertubakstur. Það er líklega nokkuð orðum aukið en samt er sannleikskorn í þessari fullyrðingu. Brúðkaupstertan skiptir marga – einkum konur – afar miklu og því er mikilvægt að vel takist til og undirbúningur sé góður, svo að allir verði ánægðir. Brúðkaupstertan er oft ein af sterkustu minningunum sem brúðurinn hefur um þennan mikla hátíðisdag, þegar frá líður.

Það er þó misjafnt hvaða þættir það eru sem fólk leggur mesta áherslu á. Fyrir suma er langmikilvægast að tertan sé sem glæsilegust í útliti og hvergi missmíði á henni að sjá. Ef það er aðalatriðið er kannski best að láta fagfólki með mikla reynslu eftir að sjá um tertugerðina. Fyrir aðra skiptir mestu að tertan sé sem gómsætust og girnilegust en skreytingin getur verið einföld, og þá velur maður einhvern sem maður treystir til að baka sannkallað hnossgæti. Og svo eru líka margir sem þykir vænst um terturnar sem þeir vita að eru gerðar af ástúð og væntumþykju – tertur sem eru bakaðar og skreyttar með hjartanu, kannski af mömmu, ömmu, systur eða besta vini.

Kökur og brauð hafa óralengi verið ómissandi í brúðkaupsveislum, allt frá tímum Rómverja; þar átti brúðguminn að brjóta brauð yfir höfði brúðarinnar sem tákn um vald sitt yfir henni. Þetta leiddi seinna til þess að brúðarmeyjarnar fóru að breiða hvítan klút yfir höfuð brúðarinnar svo að hún yrði ekki útötuð í brauðmylsnu og er hugsanlegt að þaðan sé komin sú venja að brúðurin hafi slör fyrir andlitinu.

Talið er að rætur nútíma brúðkaupstertunnar sé að rekja til Englands á miðöldum. Þar tíðkaðist að sögn að stafla sætum bollum eða kökum upp í hrauk á milli brúðhjónanna í veislunni og þau áttu síðan að reyna að kyssast yfir hraukinn án þess að hann hryndi. Ef það tókst gátu þau átt von á hamingjusömu hjónabandi og mörgum börnum. Það er þó ekki fyrr en á 19. öld sem margra hæða brúðkaupstertur fara fyrst að sjást.

Lengi vel voru brúðkaupstertur undantekningalítið með klassísku sniði – þriggja hæða, hvítar, með plaststyttu af brúðhjónunum efst. Nú er þó miklu meiri fjölbreytni ríkjandi og það er engin ástæða til að halda sig við hvítar tertur eða hefðbundnar skreytingar. Nútíma brúðartertur eru af öllum gerðum og skreyttar á allan hugsanlegan máta. Til dæmis er ekki óalgengt að þær endurspegli áhugamál brúðhjónanna á einhvern hátt. Ef þau eru t.d. bæði ákafir stuðningsmenn sama íþróttafélagsins gæti verið tilvalið að skreyta tertuna í litum félagsins.

Nokkur góð ráð varðandi tertubaksturinn

Sá sem ætlar að baka brúðkaupstertu þarf að ætla sér góðan tíma til undirbúnings og tertugerðar. Það fyrsta sem þarf að athuga er hve stór tertan á að vera. Þetta ræðst m.a. af því hvort tertan er borin fram sem miðpunktur tertuveislu eða kampavínsboðs, eða hvort hún er e.t.v. borin fram í lokin á margréttuðum kvöldverði og þá jafnvel á eftir eftirrétti. Í síðarnefnda tilvikinu má gera ráð fyrir að flestir vilji aðeins litlar sneiðar – bara rétt til að smakka – og því þarf mun minna en ef tertan er í stóru hlutverki í kökuboði.

Ef bökuð er þriggja hæða terta – með botnum sem eru 30 sm, 24 sm og 18 sm í þvermál – og hver botn klofinn í þrennt og fylltur með matarmikilli fyllingu, þá má alveg gera ráð fyrir að tertan dugi handa 50-60 manns í kökuveislu en 80-100 manns ef hún er borin fram í matarveislu. Ef gestirnir eru fleiri gæti verið gott að baka einfaldlega einn eða tvo af stóru botnunum í viðbót, fylla þá og skreyta og setja á borðið þegar tertan er að klárast, fremur en að stækka tertuna eða baka tvær. Venjuleg 18 hringja kransakaka ætti að duga handa 45-60 manns en það fer dálítið eftir því hvort mikið af sælgætismolum er með.

Ef skera á botnana í sundur og setja fyllingu á milli laga er best að láta þá kólna alveg til fulls, þá verða þeir þéttari í sér og það molnar minna úr þeim þegar þeir eru skornir. Best er að leggja þá á kringlótta grind eða disk sem unnt er að snúa og skera þá í sundur með hníf sem er svo langur að hann nær alveg í gegn. Botnunum er svo snúið á meðan þeir eru skornir, þá er minni hætta á að hliðin rifni eitthvað upp þegar skorið er alveg í gegn. Síðan er best að smeygja botninum úr kökuforminu, eða kringlóttu pappaspjaldi, jafnstóru um sig og botninn, undir hvert lag, þá brotnar kakan ekkert þegar hún er tekin í sundur. Sama aðferð er notuð þegar búið er að smyrja fyllingunni á botnana, þá er næsta lagi rennt af pappaspjaldi eða öðru undirlagi ofan á fyllinguna.

Oft er betra að bleyta dálítið í botnunum með einhverjum vökva, t.d. sykurlegi úr ávaxtadós eða bara ávaxtasafa, en ef fyllingin er hlutfallslega mikil og nokkuð rök (t.d. þeyttur rjómi eða frómas) ætti varla að vera þörf á því. Það má heldur ekki bleyta of mikið í botnunum, þá verður kakan of lin og þolir ekki mörg lög.

Þegar búið er að leggja botnana saman með fyllingunni og hún hefur stífnað er gott að slétta hliðarnar vel og einnig yfirborðið, ef þörf er á. Það má gera með því að smyrja á þær meiri fyllingu og slétta vel úr með spaða eða hnífsblaði. Síðan má þekja kökuna með kremi, marsípani, súkkulaði eða öðru, raða botnunum upp í turn og skreyta kökuna.

Ef þekja á hliðar kökunnar með marsípani getur verið gott að fletja marsípanið þunnt út, skera það með beittum hníf í lengjur, jafnbreiðar og kakan er há, rúlla þeim lauslega upp (gott að strá örlitlum flórsykri yfir svo vafningarnir klessist ekki saman), leggja svo endann upp að hlið tertunnar og vinda ofan af vefjunni með því að rúlla henni hringinn í kringum tertuna. Svo má skera hring jafnstóran tertunni út úr útflöttu marsípani, leggja ofan á og þrýsta brúnunum saman.

Það fer alveg eftir samsetningu kökunnar hve lengi má geyma hana og hvernig best er að geyma hana. Hefðbundnar breskar brúðkaupstertur eru iðulega marsípantertur þaktar harðri kóngabráð og geta geymst vikum eða jafnvel mánuðum saman við góð skilyrði. Skreyttar rjómatertur þarf aftur á móti helst að bera fram samdægurs. Tertu sem fyllt er með frómas og þakin súkkulaði eða smjörkremi má vel geyma til næsta dags á svölum stað – helst í kæli en fæstir hafa þó pláss fyrir samsetta og fullskreytta tertu í ísskápnum og ef ekki er völ á hentugum geymslustað er e.t.v. best að ljúka ekki við samsetningu og skreytingu tertunnar fyrr en á brúðkaupsdaginn.

Ef flytja þarf tilbúna tertuna á milli staða er best að útvega pappakassa, nokkru stærri um sig en tertan, setja fatið með tertunni ofan í hann og loka. Þá ætti að vera óhætt að setja kassann í farangursrýmið á bílnum og aka með hana á áfangastað – og fara varlega í umferðinni, ekki síst þegar ekið er yfir hraðahindranir. Svo má einfaldlega skera kassann utan af þegar komið er á veislustaðinn í stað þess að bisa við að ná fatinu og tertunni upp úr honum.

Nanna Rögnvaldardóttir